Brytyjski ortopeda William Baker w 1877 roku jako pierwszy opisał występowanie w dole podkolanowym przestrzeni wypełnionej płynem. To właśnie od jego nazwiska wzięła się nazwa torbiel Bakera – co to jest, czy zmiana ta stanowi powód do niepokoju i jak postępować po jej zdiagnozowaniu?

Co to jest torbiel Bakera?

Torbiel Bakera pod kolanem to owalna przestrzeń wypełniona płynem, która tworzy się poprzez uwypuklenie torebki stawowej kolana w jego tylnej części. Przyjmuje ona charakter zgrubienia albo guza, które wypełnia obszar pod kolanem. Ta wypełniona płynem cysta bywa nazywana alternatywnie również torbielą podkolanową. Chrząstki stawowe powleka płyn stawowy, którego ilość normalnie nie przekracza kilku mililitrów. Jego objętość może być jednakże wielokrotnie większa w sytuacji wzmożonej produkcji. Wówczas płyn ten przemieszcza się przez torebkę stawową w miejsca, w których występuje mniejszy opór.

Torbiel Bakera – ból z tyłu kolana – powodowana jest przez zbyt intensywną produkcję płynu stawowego w kolanie. Torbiel Bakera przyczyny może mieć w postaci następujących czynników:

• Uszkodzenie struktur (więzadeł, łąkotek) w kolanie,
• Infekcje stawu,
• Choroby reumatologiczne – reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, toczeń,
• Nadwaga lub otyłość,
• Zmiany zwyrodnieniowe kolana,
• Idiopatyczna torbiel Bakera, czyli sytuacja, w której nie można określić przyczyny nadprodukcji płynu. 

Torbiel Bakera – jakie objawy daje kolano?

Gdy pojawia się torbiel Bakera, kolano wykazuje charakterystyczne objawy. Torbiel ta zlokalizowana jest najczęściej pomiędzy przyśrodkową głową mięśnia brzuchatego łydki a mięśniem półbłoniastym. Cechy charakterystyczne tej dolegliwości to np. ograniczona ruchomość stawu kolanowego i problemy z jego zginaniem, ból odczuwany w okolicach kolana oraz uwypuklenie podskórne, które odkształca się między palcami.

Kiedy zmiany przybierają duże rozmiary, wówczas następuje drętwienie łydki. Jest ono wywoływane przez ucisk na nerwy i naczynia znajdujące się w tej okolicy. Pęknięta torbiel Bakera skutkuje ostrym bólem, zaczerwienieniem i uczuciem ciepła w dole podkolanowym. Wówczas zawartość cysty wylewa się na pobliskie tkanki i zostaje wchłonięta, ale sama torebka pozostaje i po kilku dniach wypełnia się płynem na nowo. Objawy charakterystyczne dla samej torbieli mogą występować razem z tymi, które towarzyszą przypadłości odpowiedzialnej za jej powstanie.

Metody diagnozowania i leczenia torbieli Bakera  

W badaniu klinicznym obraz torbieli Bakera jest charakterystyczny i ortopeda może rozpoznać go wyłącznie na tej podstawie. W badaniu USG i rezonansem magnetycznym torbiel jest wyraźnie widoczna. Po rozpoznaniu zadaniem lekarza jest ustalenie przyczyny nadmiernej produkcji płynu stawowego z tyłu kolana. Przeprowadzany jest wywiad z pacjentem, diagnostyka, badanie kolana i całej dolnej kończyny. Zlecone mogą zostać różne badania: laboratoryjne, RTG lub MRI.

Jak leczyć torbiel Bakera? Zależy to przede wszystkim od przyczyny jej powstania, jej wielkości i wywoływanych objawów. Jeżeli przypadłość powstała na skutek choroby przewlekłej, wówczas to ona musi zostać wyleczona jako pierwsza, w przeciwnym razie opisywana dolegliwość będzie nawracać. Kiedy niezależnie od chorób przewlekłych pojawia się torbiel Bakera, leczenie jest uzależnione od rozmiarów i objawów.

Kiedy występuje niewielkich rozmiarów torbiel Bakera, objawy nie utrudniają codziennego funkcjonowania i zaleca się leczenie zachowawcze. Niewskazane jest uprawianie sportu, należy oszczędzać nogę i maksymalnie ją odciążać, spędzając w domu kilka dni z nogą uniesioną do góry. Przeprowadzić można także punkcję torbieli, polegającą na jej nakłuciu i odciągnięciu zgromadzonego płynu. Podaje się wówczas też lek sterydowy o działaniu przeciwzapalnym.

Nieleczona torbiel Bakera – powikłania i komplikacje

Torbiel Bakera nieleczona grozi długoterminowymi powikłaniami, takimi jak ograniczenie ruchomości stawu kolanowego. Pacjent nie może wówczas normalnie chodzić ani wstawać. Czy torbiel Bakera boli? Tak, kiedy nie jest leczona, można odczuwać przewlekły ból w okolicy stawu kolanowego, który nasila się stopniowo i staje się coraz bardziej dokuczliwy. Istnieje również ryzyko rozwoju stanu zapalnego w kolanie. Brak leczenia wiąże się też z większym ryzykiem pęknięcia torbieli i wycieku płynu stawowego.

Torbiel Bakera a jazda na rowerze

Znajdująca się w dole podkolanowym torbiel może powodować dolegliwości przy zginaniu kolana, takie jak ograniczona ruchomość, dyskomfort i uczucie rozpierania. Wszystko to bardzo utrudnia jazdę na rowerze, która może skończyć się bólem.

Czy torbiel Bakera boli?

Gdy pojawia się torbiel Bakera, kolano trudniej się zgina, a sama przypadłość często bywa bolesna. Bólowi towarzyszy dyskomfort i odczuwanie, że płynu pod kolanem jest za dużo oraz braku pełnej swobody ruchów. Kiedy torbiel pęka, wtedy ból z tyłu kolana jest nagły i silny. Szacuje się, iż aż co czwarta osoba z bólem kolana cierpi na torbiel Bakera.

Torbiel Bakera – ćwiczenia i fizjoterapia

Jakie leki na torbiel Bakera? W tym zakresie należy przestrzegać zaleceń ortopedy, jednak gdy zdiagnozowana zostaje torbiel Bakera, fizjoterapia odgrywa wielkie znaczenie. Zabiegi rehabilitacyjne stosuje się zwłaszcza we wczesnym stadium, gdy torbiel jest mała i mniej uciążliwa. Często używa się krioterapii, która zmniejsza obrzęk, odczuwanie bólu oraz nadmierne ocieplenie stawu. Laser na torbiel Bakera także bywa zalecany, podobnie jak ultradźwięki i pole magnetyczne. Wśród zabiegów znajdują w dodatku masaże i oklejanie plastrami.